Skip to main content

You are here

بحران آب ومسئولیت اجتماعی

Error message

  • Warning: Creating default object from empty value in language_initialize() (line 499 of /home/ostanqznew/domains/ostan-qz.ir/public_html/includes/language.inc).
  • Warning: Creating default object from empty value in language_initialize() (line 499 of /home/ostanqznew/domains/ostan-qz.ir/public_html/includes/language.inc).
  • Warning: Creating default object from empty value in language_initialize() (line 499 of /home/ostanqznew/domains/ostan-qz.ir/public_html/includes/language.inc).
1 August, 2016 - 12:55 -- عابدی

بحران آب ومسئولیت اجتماعی

بحران آب ومسئولیت اجتماعی

شاپورکریمی

تهدیدمتغیرهای زیست بوم انسانی بدون شک پیامدها وعواقب ناگواراجتماعی وسیاسی رابه دنبال خواهدداشت .مهاجرت،گرسنگی،حاشیه نشینی،نابودی کشاورزی  ومحیط زیست،مرگ گونه های جانوری وگیاهی، ،مرگ تالابها ،نشست زمین وتهدیدسلامت عمومی شهروندان ازمصادیق بحران آبی کشورایران است.براساس اسنادسازمان ملل ایران در آینده خشک تر و داغ تر خواهد شد و یکی از دلایل آن عملکردی است که در نتیجه حرکت به سوی توسعه وجوددارد.درحالی وزیرمحترم نیروخبرازواردات آب به ایران می دهدکه ذخایراستراتژیک آب به حدمنفی کاهش پیدانموده است. میزان آب در دسترس کشورِ در حال حاضر از 130 میلیارد مترمکعب به 110 میلیارد مترمکعب تنزل داشته و در مقابل مصرف به شدت افزایش یافته است. همچنین بنابر آمارها متوسط بارش کشور در سال‌های اخیر به 207 میلیمتر رسیده و از سوی دیگر با توجه به اینکه درجه حرارت کشور 1.2 درجه بالا رفته، تبخیر منابع آبی افزایش یافته است.

گزارشها وهشدارهای مدیران ملی واستانی ،تیترهای ریزودرشت رسانه های نوشتاری ،پیامهای تصویری وکاریکاتورهای آبی وخشکسالی فضای مجازی خبرازآن می دهدکه ایران درآینده نه چندان دورباچالش بزرگی درحوزه تغییراقلیم وبحران آب مواجه خواهدشدکه درصورت عدم اتخاذتصمیمات واقدامات راهبردی وعملیاتی شایدجبران عواقب وپیامدهای سیاسی واجتماعی آن غیرقابل امکان باشد. باتوجه به ضرورت تببین وتشریح معضلات تنش آبی که هم اکنون کشور باآن درگیراست ،برگزاری کارگاههای آموزشی وهمایشهای علمی به منظورارتقای سطح مسئولیت پذیری اجتماعی (social responsibility)  ومشارکت شهروندان درجهت مبارزه ومقابله باپدیده شوم قرن وهمچنین انتقال الگوی صحیح مصرف ازشرب تاکشاورزی یکی ازراهکارهای پیش رواست.

بدون شک مهمترین عامل دربروزتشنجات سیاسی ودرگیریهای نظامی جهان بخصوص خاورمیانه درقرن بیست ویکم،چالش آب خواهدبود.معضلی که کشورماایران نیزازترکشهای آن درامان نخواهدبود.بااستنادبه دعای کوروش بزرگ می توان اذعان نمودکه مبارزه ومقابله تمدن ایران زمین باخشکسالی دارای سابقه چندین هزارساله است ولی درقرن معاصربه علل مختلف این بحران تشدیدوساکنین کره خاکی زمبن رابه چالش کشیده است ودانشمندان وکارشناسان ناامیدترازگذشته چشم به تغییررفتارانسانها دوخته اند.مجموع بارندگی سالانه درایران حدود400میلیاردمترمکعب است که284میلیاردمترمکعب آن به طورمستقیم تبخیرشده وتنهابخشی کمی ازآن به صورت آبهای سطحی ،ابهای زیرزمینی ،منابع آب کشورراتامین می کند.درحالی حدودیک یک درصدجمیعیت جهان درایران زنگی می کنندکه تنها26/.درصدازمنابع آب شیرین جهان درکشورماوجوددارد.برآوردهای علمی نشان می دهدکه باافزایش تدریجی جمعیت،ایران تادودهه آینده باکمبودشدیدآب روبروخواهدشد.ضمن آنکه پژوهشهای جهانی نشان داده است که کاهش منابع آب درکشورهای خاورمیانه ورقابت برسربهره برداری ازمنابع آب موجوددرمنطقه،نقش روزافزونی درامنیت ملی هریک ازاین کشورهادارد.ازاین رودرآینده ،آبدرخاورمیانه می تواندبه سرمایه ارزنده تروحیاتی ترازنفت تبدیل شود.نکته قابل توجه آنکه سرانه ی آب برای هرایرانی درسال 1340میزان 8600مترمکعب ودرسال 1378 به میزان 2100مترمکعب  بوده است.پیش بینی می شودکه این مقداردرسال 13400به1300مترمکعب برسد.کاهش این سهم به کمتراز1000مترمکعب درسال،کشوررابابحران جدی کم آبی روبروخواهدکرد.بحران آب درکشورتابدانجاجدی است که وزیرنیروواردات آب ازسه کشورمجاورخبرداد..براساس گفته های قایم مقام وزیرنیروذخایراسترتژیک آب کشورهم اکنون دارای رتبه منفی است که هشدارجدی برای مسئولان نظام است.نکته حائزاهمیت آنکه یکی ازاساتیددانشگاه تهران ،جمعیت آوارگان آب درایران درحال افزایش است.

دکترحسین ایمانی جاجرمی استادجامعه شناسی دانشگاه تهران در نشست تخصصی «نقش باورها، ارزش‌ها و سرمایه اجتماعی در حکمرانی آب» اظهار داشت: «درجنوب شرق کشوربه دلیل خشکسالی آوارگان آب داریم وآوارگان آب دریاچه ارومیه هم احتمالا به تهران مهاجرت می‌کنند که خود با هزار و یک مشکل مواجه است.» ایران در آینده گرم‌تر و خشک‌تر خواهد شد و این حاصل نتایج تغییرات آب و هوایی است». این هشداری است که گری لوئیس، هماهنگ‌کننده مقیم سازمان‌ملل متحد در ایران،خردادماه سال جاری در مصاحبه‌ای با نشریه تایمز عنوان کرده است.

 لوئیس اضافه کرده که الگوی بهره‌برداری و مدیریت منابع‌طبیعی در ایران «ناپایدار» است و کشور ما مانند کشورهای غنی در منابع طبیعی، باید رویکرد خود را بر پایه دو موضوع مهم تغییر دهد؛ اول این‌که مالیات سنگینی برای استفاده از منابع غیرقابل تجدید گذاشته شود و دوم آن‌که برای منابع تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری شود.نکته حایزاهمیت آنکه ایران رتبه ششم و تا هفتم تولید گازهای گلخانه‌ای در دنیا را دارد و چندان غریب نیست که ما دچار تحریم‌های جامعه بین‌الملل در حوزه تغییرات آب و هوایی شویم. برهمین اساس شکل‌گیری اراده و عزم جدی برای کاهش گازهای گلخانه‌ای و اثرات مخرب آن ضروری است. همترین معضل فعلی کشور کمبود آب است/ ایران دچار تنش آبی خواهد شد.درنتیجه بحران آب به عنوان بزرگترین بحران زیستی ایرانیان رادرآینده نه چندان دورموردتهدیدقرارخواهدداد. بانگاهی اجمالی به وضعیت بارش باران حاکی ازآن است که در سال ۱۳۳۵ سرانه آب در ایران معادل ۷۰۰۰ متر مکعب بوده است در سال ۱۳۹۰ این سرانه به مرز بحران یعنی ۱۷۰۰ متر مکعب رسیده است. اگر این روند کاهشی ادامه یابد کشور ایران دچار تنش آبی خواهد شد.بحران آب تابدانحاخطرآفرین وهشدارآمیزاست که دکترکلانتری مشاوردکترروحانی طی سخنانی صریحااعلام نمودکه درصورت تداوم چنین وضعیت آبی درکشورمیزان 70درصدجمعیت کشوربرابربا50میلیون نفرازایران کوچ خواهندکردیامعاون سازمان محیط زیست طی سخنانی هشداردادکه استان مازندران به عنوان یکی ازاستانهای پربارش کشوردرآینده بیابان خواهدشد وهمچنین فاضلی معاون پژوهشی مرکز بررسی‌های استراتژیک نهاد ریاست جمهوی اعلام نمود که بحران آب به اندازه پرونده ای هسته ای دارای اهمیت است..تنویرافکارعمومی،ارایه آموزشهای لازم ازسطوح پایین جامعه ،فرهنگ سازی ،توانمندسازی بانوان وهمچنین ایجادبسترمشارکت نهادهای مدنی اعم ازموسسات غیردولتی واحزاب دربخش پیشگیری ازبحران آب لازم وضروری است.

* فعال اجتماعی –روزنامه نگار